Çocuklarda İşitme Kayıpları

Çocukların gelişiminde işitme çok önemli bir yere sahiptir. Çocuk; sesleri tanımayı, sesleri taklit etmeyi öğrenir ve böylece dil gelişimini sağlar. İşitme, ayrıca çocuğun tehlike uyarılarını alabilmesini, iletişim kurmasını, sosyal becerilerini geliştirmesini ve kendisini yönlendirmesini sağlar.

Çocuk;

  • 0-4 ay arasında:Ani ve yüksek seslerde korkar. Ses gelen yöne göz ya da baş hareketleri ile dönebilir.
  • 3-6 ay arasında:Değişik seslere ilgi gösterir. Çeşitli sesler çıkarmak için uğraşır. Tanıdığı kişilerin seslerini ayırt etmeye başlar.
  • 6-12 ay arasında:Mırıldanmaya ve “anne” ve “baba” gibi basit sözcükleri anlamaya başlar; basit komutları yerine getirebilir.
  • 12-18 ay arasında:Mırıltılar sözcüklere dönüşmeye başlar. Yaklaşık 20 sözcük kullanabilir ve 50 sözcüğü anlayabilir.
  • 2 yaşında:Yaklaşık 200-300 sözcükten oluşan dağarcığını kullanarak basit cümleler kurabilir. Kendisine kitap okunmasını ve resimli kitaplardaki nesneleri tanıyıp adlarını söylemekten hoşlanır.
  • 3-4 yaş arasında:İhtiyaç, soru ve duygu belirten sözcük ve cümleler kullanabilir. Sözcük dağarcığı, telaffuzu ve anlaması oldukça gelişir.
   

Çocuklarda görülen işitme sorunlarının nedenleri nelerdir?

  Yenidoğanlarda, travma ya da kalıtsal durumlar da dahil olmak üzere işitme kaybının birçok nedeni vardır. Kulak ve işitme sorunu, çocukluk çağında da ortaya çıkabilir. Orta kulak infeksiyonu ve yüksek düzeyde gürültü, edinilmiş işitme kaybının en sık görülen nedenlerindendir. Çocukların yaklaşık %50 si, orta kulakta infeksiyon ve sıvı birikimi problemi yaşarlar. Bunun sonucu olarak geçici ya da kalıcı işitme kaybı oluşabilir. Sık orta kulak hastalığı olan çocukların aralıklarla işitme güçlükleri yaşayabilirler. Çocuğun öğrenme yeteneği ve davranışları, işitme sorunları nedeniyle özellikle okul çağının ilk yıllarında olumsuz şekilde etkilenebilir.  

Orta kulak iltihabı

Çocukta hiçbir ağrı yada ateş olmasa bile orta kulakta kronik veya tekrarlayan sıvı belirtileri olabilir.  

Bu durumu belirten bazı işaretler vardır:

  • Dikkat dağınıklığı
  • Televizyon veya radyoyu yüksek sesle dinlerler.
  • Sesleri yanlış anlama
  • İlgisizlik veya duymamazlık
  • Açıklanamayan sinirlilik vardır
  • Kulaklarını çekme veya kulak cildinde tırnak yaralanmaları
Bu belirtilerden biri veya birkaçı varsa ebeveynler bir KBB uzmanına başvurmalıdır.  

Doğumsal nedenler

Anne rahminde (prenatal) veya doğum sırasında ortaya çıkar. Genetik olarak anne veya babada işitme kaybı varsa ve dedelerden birinde de bu durum söz konusuysa, çocuğa genetik işitme kaybı olma olasılığı en az % 50 den fazladır. Aile normal işitmeye sahip fakat geni taşıyorsa işitme kaybı olma olasılığı çocukta %25’tir. Her iki ebeveynde normal işittiği halde biri çekinik gen taşıyorsa . Bu durumda çocuklarında işitme kaybı görülme olasılığı% 25’tir. Bazı genetik hastalıklarda vardır ve işitme kaybı bilinen özelliklerinden biridir. Ushersendromu, TreacherCollins sendromu, Crouzon sendromu ve Alport sendromu, Downsenromu bunlardan bazılarıdır. Doğumsal işitme kaybının diğer nedenleri kalıtsal değildir. Doğum öncesi geçirilen infeksiyonlar, hastalıklar, hamilelik veya doğum sırasında anne tarafından tüketilen toksik maddelerce meydana gelir. Bu koşullar genellikle hafif dereceden derine değişen işitme kaybına neden olabilir.   Belli başlı sebepler şunlardır;
  • Kızamıkçık
  • Virüs enfeksiyonları (sitomegalovirüs ve herpessimpleks virüsü )
    İşitme kaybı erken dönemde belirlenmelidir. İşitme kaybının zamanında belirlenmesi çok önemlidir. Çünkü pek çoğunun tedavisi mümkündür. Tedavisi mümkün olan bir problemin tedavisiz kalması ve gecikmesi çok üzücü sonuçlar doğuracaktır. Öte yandan çoğu doğumsal işitme kayıplarında ise zamanında fark edildiğinde özel işitme uygulamaları yardımı ile problemin ağırlığı en aza indirilebilir. İyi eğitilmiş bir işitme kayıplı çocuk, kendi sağlıklı yaşıtlarından pek az geri kalabilir ama kendi hayatını tek başına sürdürebilir.   Tüm yeni doğanlarda işitme taraması yapılması gerekmekle beraber özellikle bazı risk faktörlerinin varlığında işitmenin çok dikkatli olarak değerlendirilmesi gerekir.   Bunlar;

Yeni doğan döneminde (0-28 gün)

  • Ailede çocuklukta işitme kabı öyküsü olanlar
  • Gebelik sırasında kızamıkçık, sifilis, Toksoplazma, Sitomegalovirüs, Herpes virüsü enfeksiyonu hikayesi
  • Kulak anomalileri, kafa anomalileri olması
  • Doğum ağırlığının 1500 gramın altında olması
  • Kan değişimi gerektirecek düzeyde yenidoğan sarılığı olması
  • Gebelikte işitme kaybı yaptığı bilinen ilaçların kullanılmış olması
  • Menenjit hikayesi
  • Beş günden uzun solunum cihazına bağlanma hikayesi
  • Doğumda APGAR skorunun çok düşük olması
  • İşitme kaybı ile gittiği bilinen sendromların bulgu ve belirtilerinin varlığı

29 Gün – 2 Yaş döneminde tekrar değerlendirme gereken durumlar

  • Çocukta işitme azlığından şüphelenilmesi, konuşma, lisan gecikmesi
  • Menenjit gibi işitmeyi etkileyebilecek hastalık geçirmesi
  • Ciddi kafa travması geçirmesi
  • İşitme kaybı ile giden sendromların bulgularının çıkması
  • İşitme kaybı yaptığı bilinen ilaçlarla tedavi hikayesi
  • Çok sık ya da 3 aydan uzun süreli orta kulakta sıvı birikimi
 

Yeni doğan İşitme Taraması

Amaç: İşitme kayıplarını ilk 3 ay içerisinde tespit ederek en geç 6 aylıkken cihaz uygulamasına başlayabilmektir. Tüm yeni doğan bebeklerin bir protokol çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.   Normal Ortamdaki Bebekler İçin Protokol
  • 24–48 Saatlikken:Oto Akustik Emisyon (OAE) tarama testi ile işitmenin kontrolü
 
  • Bu testte olumlu yanıt alınamayan bebeklerde: ayda tekrar OAE tarama test
 
  • Birinci ayda da tarama testinde olumlu yanıt alınamayan bebeklerde: ayda tekrar OAE tarama testi
 
  • İkinci ayda da testten olumlu cevap alınamıyorsa:Tanıya yönelik test paneli: Timpanogram + Beyin sapı odyometrisi (ABR) + Transientevoked oto akustik emisyon (TEOAE)
  Yeni Doğan Yoğun Bakım Servisine Yatışı Yapılmış Olan Bebekler İçin Protokol
  • Taburcu olmadan önce:ABR tarama testi
  • Bu testten olumlu cevap alınamayan bebeklerde: ayda Tanısal ABR testi
  • Tekrar olumlu cevap alınamayan bebeklerde: ayda Tanıya yönelik test paneli