Alerjik Nezle – Alerjik Rinit

Alerjik rinit nedir?

  Alerjik rinit (saman nezlesi), burun mukozasının alerjik nedenli iltihaplanmasına denir ve alerjik yatkınlığı olan kişilerde daha sık görülür. Ömür boyu sürer ancak, ileri yaşlarda şiddeti azalabilir. En sık görülme nedeni polenlerdir ancak herhangi bir alerjen tarafından tetiklenebilir. Kendiliğinden geçme olasılığı çok düşüktür. Ama soruna neden olan alerjenlerden uzak durmak önemli faydalar sağlamaktadır. Hastalığın yaygınlığı oldukça yüksektir ve bilimsel çalışmalara göre, toplumun yaklaşık beşte birinin alerjik rinitli olduğu belirtilmektedir. Alerjik rinit olan kişilerde sosyal ve psikolojik sorunlar daha sık görülmektedir. Belirli mevsimlerde (polenlerin uçuştuğu bahar aylarında) meydana gelen türüne mevsimsel rinit denir. Mevsimsel alerjik rinit saman nezlesi olarak ta bilinir. Alerjik rinitin birde tüm yıl boyunca süren tipi vardır ve perenialrinit olarak isimlendirilir. Perenialrinittin nedeni, genellikle yıl boyunca ortamda bulunan hayvan tüyü, çeşitli kimyasallar veya ev tozu gibi alerjen faktörlerdir. Eğer gerekli tedbirler alınır ve uygun tedavi verilirse bu hastalığın atak sayısını oldukça azaltmak mümkündür

Alerjik rinitin belirtileri nelerdir?

 
  • Burun akıntısı ve burun tıkanması
  • Gözlerde sulanma ve kaşıntı
  • Aksırma, öksürme ve boğaz ağrısı
  • Boğazda, burunda veya üst damakta kaşıntı
  • Sinüslerde baskı ve yüzde ağrı
  • Gözaltlarının şişmesi ve mavimsi bir renk alması
  • Koku ve tat duyularında azalma
  • Çocuk hastalarda sık sık ellerini buruna sürtme ve kaşıma hareketi
  • Yorgunluk, algılama güçlüğü, uyku bozukluğu
  • Bazen bu belirtilere hırıltılı solunum eşlik edebilir, öksürük ve başağrısı görülebilir
   

Alerjik rinitin tanısı

  En önemli nokta hastanın hikayesidir. Hekimler alerjik rinit tanısı için öncelikle hastada görülen belirtileri inceler. Belirtilerin hangi mevsimde, ne ile karşılaşıldığında, nasıl ortaya çıktığı teşhis için önemlidir. Nelerin tetiklediği ve hangi mevsimde ortaya çıktığı tanıyı koymada yardımcı olacaktır. Muayenede hastanın burun mukozası ve diğer noktalar incelenir. Burun endoskopisinde burun iç yüzeyi soluk ve “konka” denilen yumuşak dokular şiştir. Hastaların muayenesinde koyu ve yapışkan burun akıntısı görülebilir. Burun içinde soluk renk, saydam salgı artışı, ödem, şişlik ve burun eti büyümesi görülebilir. Ağız içinden bakıldığında geniz akıntısı ve farenjit bulguları görülebilir. Alerjik rinit tanısı için antikor IgE testi gibi pek çok tanı testi bulunur. Deriye uygulanan alerji testleri en sık kullanılan yöntemler arasındadır. Kan veya deriden yapılan alerji testleri ile rinite neden olan alerjik ajan ortaya çıkarılabilir. Ancak testlerin sonuçları negatif olsa bile, hastada görülen belirtilerle de teşhis konulabilir, Alerjik rinit; infeksiyona bağlı rinit, alerjik olmayan rinit, rinosinüzit, polip (burunda et), geniz eti büyüklüğü, yabancı cisim, kistikfibrozis, Kartegenersendromu ve tümör gibi pek çok hastalıkla karışabileceğinden hastalar ayrıntılı değerlendirilmelidir.

Alerjik Rinit tedavisi

  • Alerjen uyaranlarla temasın kesilmesi,
  • İlaç tedavisi,
  • Hiposensibilizasyon (aşı tedavisi),
  • Cerrahi tedavi
  • Fototerapi (Rhinolight)
   

Alerjik rinit ve nezle belirtileri birbirlerine benzeyebilir. Ayırt etmek için birkaç yol:

  • Ateşiniz yoksa ve ince, sıvı bir burun akıntınız varsa alerjik rinit lehine demektir. Ama burun akıntısı daha sarıysa, vücudunuzda ağrılar varsa ve düşük de olsa ateşiniz çıkmışsa bu bir nezle belirtisi.
  • Alerjik rinit alerjen maddeyle temas halinden hemen sonra başlar. Nezleyse virüsü kaptıktan birkaç gün sonra ortaya çıkar.
  • Alerjik rinit, alerjen maddeye maruz kaldığınız sürece devam eder. Nezleyse sadece üç beş gün sürer.
       

Alerjik rinitli kişiler neye dikkat etmelidir?

 
  • Kişinin tozlu ve polenli ortamlarda bulunmaması, eğer bulunmak zorunda kalacaklarsa maske kullanmaları gerekir,
  • Polenlerin uçuştuğu mevsimlerde kapı ve pencereler kapalı tutulmalıdır,
  • Özellikle kaloriferli evlerde kuru ev havası alerjik rinitin kötüleşmesine neden olabileceğinden, evde hava nemlendiricileri kullanılmalıdır,
  • Oda havasının temizliğine dikkat edilmelidir,
  • Evde hayvan ve bitki beslemekten kaçınılması gerekir,
  • Tüylü ve yünlü battaniyeler yerine pamuklu ve sentetik olanları tercih edilmelidir,
  • Toz barındırabilecek tarzda kilim, halı gibi ev eşyaları kullanılmamalıdır,
  • İlaçlarınızı hekiminizin önerdiği şekilde kullanmaya özen gösterin,
  • Düzenli egzersiz yapın, sigarayı bırakın, dengeli beslenin,
 

Rinit tiplerinde tedavi

 
Mevsimsel (aralıklı) rinit
  • Polen sayımı düşük olduğu sürece antihistaminikler tek başına yeterli olabilir. Polen alerjide, ihtiyaç duyulduğu takdirde topikal tedaviye (nazal kortikosteroidler) ek ilaç olarak antihistaminikler kullanılabilir. Oral uygulanan antihistaminikler yerine doğrudan burun ya da konjunktivaya uygulanan antihistaminikler kullanılabilir.
  • Eğer tedaviye semptomların başlangıcından önce başlanmışsa nazal kortikosteroidler nazal tıkanıklığa karşı en etkili olanlardır. Düzenli tedavi mevsim süresince devam etmelidir. Hasta maruziyete (polen sayımı) ve semptomlara bağlı olarak dozu kendisi ayarlayabilir.
  • Kormoglikata da ayrıca polen mevsimi ve semptomlar başlamadan önce başlanır. Mast hücre sabitleyici göz damlaları (kromoglikat, lodoksamid) ayrıca mevcuttur. Tedavi mevsim boyunca devam etmelidir.
  • Lökotrien reseptör antagonistlerin etkisi antihistaminin etkilerine benzer. Bunlar astım için ilave ilaç olarak kullanılırlar ve bu sebepten dolayı alerjik riniti olan astım hastaları için faydalıdırlar.
 
Pereniyal (sürekli) rinit
  • Nazal kortikosteroidler genelde tercih edilen ilaçlardır ve hem aralıklı hem de devamlı olarak kullanılabilirler (örneğin nazal polipleri olan hastalar). Başlangıç dozu genelde her nostril içine günlük (geceleri) iki spreydir. Genelde dozu düşürmek mümkündür, böylece optimal bir durumda devam dozu her nostril içine iki günde bir spreydir. Ayrıca, birkaç hafta devam eden tedaviden sonra eşit sürelerde ara verilecek şekilde periyodik tedavi de uygulanabilir.
  • Antihistaminler aksırma ve aşırı mukoz salgılamasını kontrol amacıyla kullanılabilir. Antihistaminler ayrıca hafif nazal tıkanıklık durumlarında sempatomimetik ilaçlarla birlikte kullanılabilir.
  • Pereniyalrinitte alerji semptomlarının başlamasını engellemek amacıyla kısa süreli olarak kromoglit kullanılabilir, örneğin hayvanlarla beklenen bir temas öncesinde.
  • Lökotrien reseptör antagonistler de ayrıca astım ile ilişkili pereniyalrinit vakalarında uygundur.
 
NARES (eozinofilisendromlu alerjik olmayan rinit)
  • Farmakoterapiantihisteminler ve topikalkortikosteroidlerden oluşur (pratikte ilaç tedavisi alerjik rinitte kullanılanlarla aynıdır).
 
Vazomotorrinit
  • Vazomotorrinitte, aşırı mukoz salgılanışı en iyi ipratropium nazal sprey ile tedavi edilir. Yaşlı hastalar tedavi edilirken antikolinerjik ilaca kontraendikasyonlar hatırlanmalıdır. Antihistamin ve sempatomimetik ilaçları barındıran kombine ilaçlar da ayrıca faydalı olabilir.